Są to choroby wywoływane przez robaki zwane potocznie nicieniami. Nicienie to organizmy o walcowatym i nitkowatym kształcie ciała, o długości od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Początek i koniec ciała są zwężone. Ciało robaków otoczone jest oskórkiem, który może wytwarzać struktury pozwalające na przytwierdzenie się do ciała ryby. Są to kolce, brodawki, wałki. Z przodu ciała pasożyta znajduje się otwór gębowy otoczony często zgrubieniem tworzącym wargi. Na nich mogą znajdować się wgłębienia, pełniące funkcje chemoreceptorów. Z drugiej strony nicienia znajduje się, niedaleko końca ciała, otwór odbytowy. Pod oskórkiem leżą cztery pasma podłużne włókien mięśniowych pooddzielanych od siebie hipodermą. W ten sposób utworzone są zgrubienia, przypominające wałki. W bocznych wałkach biegną przewody wydalnicze pasożyta.
Nicienie nie posiadają układu krwionośnego i oddechowego, w jamie ciała za to znajduje się układ pokarmowy i rozrodczy. Jama wypełniona jest płynem. Układ pokarmowy samców łączy się w końcowym odcinku z rozrodczym. Pasożyt posiada też bardzo prymitywny układ nerwowy. Nicienie są rozdzielnopłciowe. Samce są z reguły mniejsze od samic i posiadają zawinięty koniec tylny ciała. Znajdują się tam też tzw. szczecinki płciowe. U samic w połowie długości ciała znajduje się otwór płciowy. Nicienie są jajorodne, ale są też gatunki żyworodne.
Nicienie pasożytują na wielu narządach wewnętrznych ryb, skórze, płetwach, naczyniach krwionośnych, pod skórą, pod pokrywami skrzelowymi, w torebkach łusek, w jamie ciała, przewodzie pokarmowym, w pęcherzu pławnym, wątrobie, mięśniach.

Cykl rozwojowy:

Rozwój tych pasożytów może odbywać się przy udziale żywicieli pośrednich lub bez niego. Żywicielami pośrednimi są: widłonogi, lub obunogi, także niektóre larwy owadów. Zdarza się, że żywicieli pośrednich jest dwóch, wtedy oprócz skorupiaków żywicielami są ryby planktonożerne, które stają się ofiarą ryb drapieżnych (też ptaków lub ssaków).
Nicienie składają jaja do wody, te połknięte są przez żywiciela pośredniego. Wykluwa się larwa, która linieje dwa, lub trzy razy i staje się inwazyjna. Skorupiak zostaje połknięty przez rybę i tam rozwija się po kolejnych wylinkach postać dorosła, która produkuje jaja.

Przedstawiciele nicieni pasożytujących na rybach:

Philometra sp.
Thwaitia sp.
Philometroides sp.
Cammallanus sp.
Cucculanus sp.
Rabdochona sp.
Cystidicoloides sp.
Cystidicola sp.
Contracaeum sp.
Raphidascaris sp.
Contaceum sp.
Rhabdochona sp.
Capillaria sp. - najczęstsza nematodoza u ryb akwariowych - kapilarioza.

Pamiętać należy, że nicienie występujące u rodzimych gatunków ryb mogą być z powodzeniem zawleczone do akwarium wraz z żywym pokarmem (żywiciele pośredni). Częste oprócz kapilariozy są stwierdzane u ryb tropikalnych gatunki nicieni z rodzaju Contaceum sp i Rhabdochona sp, które to bywają zawleczone razem z ochotką.

Do nicieni zaliczane są także pasożyty zwane kolcogłowami (Acantocephalus). Są one zbudowane nieco odmiennie od nicieni. Ciało składa się z ryjka i tułowia. Ryjek otoczony jest rzędami oskórkowych kolców (stąd nazwa). Tutaj znajduje się otwór gębowy, ale przewodu pokarmowego brak. Kolcogłowy posiadają układ nerwowy, wydalniczy, rozrodczy. Tak jak nicienie, są rozdzielnopłciowe. Ciekawostką jest fakt posiadania przez samce tzw. gruczołów cementowych. Po kopulacji samiec zasklepia otwór płciowy samicy, który znajduje się na końcu jej ciała.
Żywicielami pośrednimi kolcogłowów są skorupiaki denne, jak Gammarus, czy Asellus, oraz niektóre owady. Jaja z wody połykane są przez żywiciela pośredniego. W nim rozwija się larwa (akantor, który przechodzi w akantellę). Po połknięciu skorupiaka przez rybę z larwy rozwija się postać dojrzała, która produkuje jaja. Pasożytują w jelitach i/lub w jamie ciała.

Kolcogłowy pasożytujące na rybach:

Neoechinorhynchus sp.
Pomphorhynchus sp.
Acantocephalus sp.
Echinorhynchus sp.
Corynosoma sp.

Cykl rozwojowy nicieni (schemat):

rys. Rafał Wasiak

Autor: Kamil Kielak

Przedyskutuj ten artykuł na forum.2 postów)

Poleć ten artykuł...